دارایی های نامشهود(استاندارد حسابداری شماره ۱۷)

دارایی های نامشهود(استاندارد حسابداری شماره ۱۷)

هدف

هدف این استاندارد، تجویز نحوه حسابداری داراییهای نامشهود است.

موضـوعات اصـلی در حسابداری دارایی های نامشهود عبارت از معیارها و زمان شناخت دارایـی، تعیـین مبلـغ دفتری و موارد افشاست.

دامنه کاربرد

الزامات این استاندارد باید در مورد حسابداری تمام دارایی های نامشهود بکار گرفته شـود

مگـر اینکه به موجب استانداردی دیگر، نحوه حسابداری متفاوتی، الزامی شده باشد.

این استاندارد ازجمله در موارد زیر کاربرد ندارد:

الف. سرقفلی ناشی از ترکیب تجاری (بـه اسـتاندارد حـسابداری شـماره ۱۹ بـا عنـوان ترکیبهای تجاری مراجعه شود).

ب . حق امتیاز معادن و مخارج اکتشاف، توسعه و استخراج معادن، نفت، گـاز طبیعـی و منابع مشابهی که احیاشونده نیست.

ج . اجاره ها (به استاندارد حسابداری شماره ۲۱ با عنوان حسابداری اجارهها مراجعه شود).

د . دارایی های نامشهودی که در روال عادی عملیات واحـد تجـاری بـه قـصد فـروش نگهداری میشود

ه . مخارج قبل از بهره برداری

تعاریف

اصطلاحات ذیل در این استاندارد با معانی مشخص زیر بکار رفته است :

• ارزش اقتصادی : خالص ارزش فعلی جریانهای نقدی آتـی ناشـی از کـاربرد مـستمر دارایـی از جمله جریانهای نقدی ناشی از واگذاری نهایی آن

• ارزش باقیمانده : مبلغ برآوردی که واحد تجاری در حال حاضر میتواند از واگـذاری دارایـی پس از کسر مخارج برآوردی واگذاری بدست آورد با ایـن فـرض کـه دارایـی در وضـعیت متصور در پایان عمر مفید باشد.

• ارزش منصفانه : مبلغی است که خریداری مطلع و مایل و فروشندهای مطلع و مایل مـیتواننـد در معاملهای حقیقی و در شرایط عادی، یک دارایی را در ازای مبلـغ مزبـور بـا یکـدیگر مبادلـه کنند.

• استهلاک : تخصیص سیستماتیک مبلغ استهلاک پذیر یک دارایی طی عمر مفید آن.

• بهای تمام شده : مبلغ وجه نقد یا معادل نقد پرداختی یا ارزش منصفانه سایر مابه ازاهایی کـه جهت تحصیل یک دارایی در زمان تحصیل یا ایجاد آن، واگذار شده است.

یـا حـسب مـورد، مبلغی که در زمان شناخت اولیه براساس الزامات خـاص سـایر اسـتانداردهای حـسابداری، به آن دارایی تخصیص یافته است

• تحقیق : پژوهشی نو و برنامه ریزی شده است که با هدف کسب دانش علمی یا فنـی جدیـد انجام میشود.

• خالص ارزش فروش: مبلغ وجه نقد یا معادل نقد که از طریق فروش دارایی در شرایط عادی و پس از کسر کلیه هزینه های مرتبط با فروش حاصل میشود.

• دارایی : حقوق نسبت به منافع اقتصادی آتی یا سایر راه های دستیابی مشروع به آن منافع کـه درنتیجه معاملات یا سایر رویدادهای گذشته به کنترل واحد تجاری درآمده است.

• دارایی نامشهود : یک دارایی قابل تشخیص غیرپولی و فاقد ماهیتعینی.

• دارایی های پولی :وجه نقدو دارایی هایی که قراراست به مبلغ ثابت یا قابل تعیینی ازوجـه نقـد دریافت شود.

• زیان کاهش ارزش : مازاد مبلغ دفتری یک دارایی نسبت به مبلغ بازیافتنی آن.

• عمر مفید : عبارت است از :

  • مدت زمانیکه انتظار میرود یک دارایی، مورد استفاده واحد تجاری قرار گیرد،
  • تعداد تولید یا سایر واحدهای مقداری مشابه که انتظار میرود در فرایند اسـتفاده از دارایی توسط واحد تجاری تحصیل شود.

•مبلغ استهلاک پذیر:بهای تمام شده دارایی یـاسـایر مبـالغ جـایگزین بهـای تمـام شـده در صورتهای مالی ،به کسرارزش باقیمانده آن.

•مبلغ دفتری:مبلغی که دارایی پس ازکسر استهلاک انباشته و کاهش ارزش انباشته مربـوط،به آن مبلغ درترازنامه منعکس میشود.

• مبلغ بازیافتنی : خالص ارزش فروش یا ارزش اقتصادی یک دارایی، هرکدام که بیشتر است.

شناخت و اندازه گیری اولیه دارایی نامشهود

یک قلم هنگامی به عنوان دارایی نامشهود شناسایی میشود که :

  • با تعریف دارایی های نامشهود مطابقت داشته باشد.
  • معیارهای شناخت احراز شده باشد.

یک قلم دارایی نامشهود باید تنها زمانی شناسایی شود که :

  • جریان منافع اقتصادی آتی دارایی به درون واحد تجاری محتمل باشد، و
  • بهای تمام شده دارایی به گونه ای اتکاپذیر قابل اندازه گیری باشد.

جریان منافع اقتصادی آتی مرتبط با دارایی نامشهود به درون واحد تجاری تنها هنگـامی محتمـل است که واحد تجاری بتواند با دلایل کافی نشان دهد:

  • دستیابی به خالص جریان ورودی منـافع اقتـصادی آتـی دارایـی بـه درون واحـد تجـاری امکان پذیر است،
  • توانایی و قصد استفاده از دارایی نامشهود را دارد، و
  • به منابع فنی و مالی کافی برای کسب منافع اقتصادی آتی دارایی دسترسی دارد.

موارد زیر نمونه هایی از مخارجی است که در بهای تمام شده دارایی نامشهود منظور نمیشود:

  • مخارج معرفی یک محصول یا خدمت جدید مانند مخارج تبلیغات،
  • مخارج انجام فعالیت تجاری در یک محل جدید یا با یک گروه جدیـد از مـشتریان مانند مخارج آموزش کارکنان،
  • مخارج اداری، عمومی و فروش.

به منظور ارزیابی اینکه یک دارایی نامشهود ایجاد شده داخلـی حـائز معیارهـای شـناخت است، واحد تجاری ایجاد دارایی را در دو گروه زیر طبقه بندی میکند:

  • مرحله تحقیق
  • مرحله توسعه

مرحله تحقیق

مخارج تحقیق یا مخارجی که در مرحله تحقیقاتی یک پروژه داخلی واقع میشـود نبایـد به عنوان دارایی نامشهود شناسایی شود.

این مخارج در هنگـام وقـوع بایـد بـه عنـوان هزینه شناسایی گردد.

واحد تجاری، در مرحله تحقیق یک پروژه داخلی، نمیتواند وجود دارایـی نامـشهودی را که منافع اقتصادی آتی ایجاد خواهد کرد، اثبات کند.

بنابراین، این مخارج در هنگام وقوع به عنوان هزینه شناسایی میشود.

نمونه هایی از فعالیتهای تحقیق به شرح زیر است:

  • فعالیت هایی با هدف دستیابی به دانش جدید،
  • جستجو برای ارزیابی و انتخاب نهایی موارد کاربرد یافته های تحقیق یا سایر دانش ها،
  • جستجوی جایگزین هایی برای مواد، تجهیزات، محصولات، فرایندها، سیستم ها یا خدمات، و
  • فرمولـه کردن، طراحی، ارزیابی و انتخاب نهایی جایگزین های ممکـن بـرای مـواد، تجهیزات، محصولات، فرایندها، سیستمها یا خدمات جدید یا بهبود یافته.

مرحله توسعه

مخارج توسعه یا مخارجی که در مرحله توسعه یک پروژه داخلی واقع می گردد تنهـا درصـورت اثبات تمام شرایط زیر به عنوان دارایی نامشهود شناسایی میشود:

  • امکان پذیری تکمیل دارایی نامشهود از نظر فنی، به گونه ای که بـرای اسـتفاده یـا فـروش آماده شود.
  • قصد واحد تجاری برای تکمیل دارایی نامشهود و استفاده یا فروش آن.
  • توانایی واحد تجاری برای استفاده یا فروش دارایی نامشهود.
  • ایجاد منافع اقتصادی آتی توسط دارایی نامشهود. ازجمله، واحد تجاری بتواند وجود بازار برای دارایی نامشهود یا محصول آن و سودمندی آن در صورت استفاده داخلی را اثبات کند.
  • دسترسی به منابع کافی فنی، مالی و سایر منابع برای تکمیل، توسعه و استفاده یـا فـروش دارایی نامشهود.
  • توانایی واحد تجاری برای اندازه گیری مخارج قابل انتساب به دارایی نامشهود بـه گونـه ای اتکاپذیر طی دوره توسعه.

نمونه هایی از فعالیت های توسعه به شرح زیر است:

  • طراحی، ساخت و آزمایش نمونه ها و مدل ها قبل از مرحله تولید یا استفاده،
  • طراحی تجهیزات، الگوها و قالبها براساس فناوری جدید،
  • طراحی، ساخت و بهره برداری از تجهیزات نمونه سازی در حدی که از نظر اقتـصادی، تولید تجاری تلقی نشود،
  • طراحی، ساخت و آزمایش جایگزین انتخابی برای مواد خام، تجهیزات، محصولات، فرایندها، سیستمها یا خدمات جدید یا بهسازی شده.

اندازه گیری دارایی نامشهود پس از شناخت اولیه

واحد تجاری باید یکی از دو روش “ بهای تمام شده” یا “ تجدید ارزیابی” را به عنوان رویه حسابداری خود انتخاب کند و آن را در مورد تمام اقلام یک طبقه دارایی نامشهود بکار گیرد.

روش بهای تمام شده

دارایی نامشهود پس از شناخت اولیه باید به بهای تمام شده پـس از کـسر اسـتهلاک انباشـته و هرگونه کاهش ارزش انباشته منعکس شود.

روش تجدید ارزیابی

پس از شناخت اولیه دارایی نامـشهود، چنانچـه ارزش منـصفانه بـه گونـه ای اتکاپـذیر قابـل اندازه گیری باشد باید آن را به مبلغ تجدید ارزیابی پس از کسر استهلاک انباشته و کاهش ارزش انباشته بعدی، ارائه کرد.

تجدیـد ارزیـابی بایـد به طور منظم انجام شود تا اطمینان حاصل گردد مبلـغ دفتـری، تفـاوت بـا اهمیتـی بـا ارزش منصفانه در تاریخ ترازنامه ندارد.

عمر مفید

واحد تجاری باید معین یا نامعین بودن عمـر مفیـد یـک دارایـی نامـشهود را ارزیـابی کنـد و درصورت معین بودن، مدت آن، یا تعداد تولید یا سایر معیارهای مشخص کننده عمر مفیـد را تعیین نماید.

واحد تجاری در صورتی باید عمر مفید دارایی نامشهود را نامعین تلقی کنـد کـه برمبنای تحلیل کلیه عوامل مربوط، نتواند برای دورهای که انتظار میرود دارایی، جریان نقدی ورودی ایجاد نماید، محدودهای پیشبینی کند.

برای تعیین عمر مفید دارایی نامشهود، عوامل متعددی نظیر موارد زیر بررسی میشود :

  • استفاده مورد انتظار واحد تجاری از دارایی،
  • چرخه عمر محصول مرتبط بـا دارایـی و اطلاعـات عمـومی درخـصوص بـرآورد عمر مفید انواع داراییهای مشابه و با کاربرد مشابه،
  • نابابی دارایی بر اثر مسائل فنی، تغییرات فناوری، مسائل تجاری یا سایر دلایل،
  • سطح مخارج نگهداری لازم به منظور کسب منافع اقتـصادی آتـی مـورد انتظـار از دارایی با توجه به توان و قصد واحد تجاری برای رسیدن به سطح مزبور،
  • ثبات صنعتی که دارایی در آن مورد استفاده قرار میگیرد یا تغییر در تقاضای بـازار برای محصولات و خدمات تولید شده به وسیله دارایی،
  • اقدامات مورد انتظار رقبای فعلی و بالقوه، مراجع دولتی و دیگران،
  • دوره کنترل بر دارایی و محدودیت های قانونی یا موارد مشابه آن درخصوص اسـتفاده از دارایی مانند وجود تاریخ انقضای قرارداد اجاره،
  • قابلیت تمدید حقوق ناشی از دارایی نامشهود مورد نظر، و
  • میزان وابستگی عمر مفید دارایی به عمر مفید سایر داراییهای واحد تجاری.

دارایی های نامشهود با عمر مفید نامعین

دارایی نامشهود با عمر مفید نامعین نباید مستهلک شود.

طبق استاندارد حسابداری شماره ۳۲ با عنوان “کاهش ارزش داراییها”، واحد تجاری باید آزمـون کاهش ارزش دارایی نامشهود با عمر مفید نامعین را از طریق مقایسه مبلـغ بازیـافتنی بـا مبلـغ دفتری آن در مقاطع زیر انجام دهد:

  • به صورت سالانه، و
  • هنگامی که شواهدی در خصوص کاهش ارزش دارایی نامشهود وجود داشته باشد.

افشا

واحد تجاری باید موارد را به تفکیک دارایی های نامـشهود ایجـاد شـده در واحد تجاری و سایر دارایی های نامشهود در صورت های مالی افشا کند :

الف. معین یا نامعین بودن عمر مفید و در صورت معین بودن، عمر مفید یا نرخ هـای اسـتهلاک بکار رفته،

ب . روش استهلاک داراییهای نامشهود با عمر مفید معین،

ج . صورت تطبیق ناخالص مبلغ دفتری، استهلاک انباشته و کاهش ارزش انباشـته در ابتـدا و انتهای دوره که بر حسب مورد نشان دهنده موارد زیر باشد :

  • ـ اضافات ،
  • ـ زیان کاهشارزش شناسایی شده در صورت سود و زیان ،
  • ـ برگشت زیانهای کاهشارزش قبلی در صورت سود و زیان ،
  • ـ افزایش یا کاهش ناشی از تجدید ارزیابی مطـابق بنـد ۶۰ و زیانهـای کـاهش ارزش شناسایی شده یا برگشت شده به طـور مـستقیم در حقـوق صـاحبان سـهام طبـق استاندارد حسابداری شماره ۳۲ با عنوان “کاهشارزش داراییها”،
  • ـ استهلاک دوره ،
  • ـ خالص تفاوتهای ارزی ناشی از تسعیر صورتهای مالی یک واحد مستقل خارجی ،
  • ـ سایر تغییرات در مبلغ دفتری طی دوره.

در مورد ردیف “ ج” ، ارائه ارقام مقایسهای الزامی نیست .

هرطبقه از دارایی های نامشهود شامل گروهـی از دارایی هـا بـا ماهیـت و کـاربرد مـشابه در عملیات واحد تجاری است.

نمونه این طبقات جداگانه به قرار زیر است:

  • الف. حق اختراع،
  • ب . حق تالیف و حق تکثیر،
  • ج . سرقفلی محل کسب (حق کسب، پیشه یا تجارت)،
  • د . علامت تجاری و نام تجاری،
  • ه . حق امتیاز و فرانشیز، و . نرم افزار رایانه ای،
  • ز . حق استفاده از خدمات عمومی،
  • ح . فرمول ها، مدل ها و طرح ها، و
  • ط . دارایی های نامشهود در جریان ایجاد.

تاریخ اجرا

الزامات این استاندارد در مورد کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ ۱/۱/۱۳۸۶ و بعـد از آن شروع میشود، لازم الاجراست.

https://t.me/Parstarazgroup